1. Cây Sanh

Địa chỉ: Xóm Suối Cốc, xã Hợp Hòa, Huyện Lương Sơn

Hiệp hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam ngày 10/5/2012.

Nằm ngay ở cổng làng Suối Cốc, xã Hợp Hòa, cây Sanh này là một tuyệt phẩm của tự nhiên đã ban tặng cho nơi đây, được người dân địa phương bảo vệ, giữ gìn, xung quanh là đồi núi và cánh đồng lúa rộng xanh ngát. Ngày xưa cây nhiều gốc, rễ, tuy nhiên theo thời gian với nhiều lý do khác nhau nay cây còn 54 gốc xòe tán rộng các hướng, trên cây có rất nhiều loài lan sống bám trông thật đẹp mắt. Với tuổi đời trên 800 năm, cây Sanh cổ thụ đã là “nhân vật” trong phim “Ma Làng” và “Ma làng 10 năm sau” của đạo diễn Nguyễn  Hữu Phần và Hoàng Lâm. Đây là một điểm tham quan, chụp ảnh, nghỉ ngơi lý tưởng cho du khách.

Ảnh cây di sản

Cây Đa di sản xóm Suối Cốc, xã Hợp Hòa

2. Hang Mãn Nguyện

Địa chỉ: Xóm Cao, xã Cao Răm, huyện Lương Sơn

 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là thắng cảnh cấp quốc gia năm 2000.

Được người dân phát hiện ngày 28/11/1994, ngay cạnh mặt ruộng. Nhũ đá rất đẹp, hư ảo, huyền bí thực sự đã thu hút và lôi kéo du khách đến với chốn bồng lai tiên cảnh, những người đã đến nơi đây khi ra về đều có cảm nhận sảng khoái, thư thái và mãn nguyện, chính vì vậy mà người dân địa phương đã đặt tên cho động là Động Mãn Nguyện. Động Mãn Nguyện được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ VHTTDL) công nhận là thắng cảnh cấp quốc gia ngày 13/4/2000.

Điện thoại của người trông coi di tích: Bùi Thanh Dương: 0974672225

IMG 0132   IMG 0204

3. Hang Khụ Thượng

Địa chỉ: Xóm Cao, xã Cao Răm, huyện Lương Sơn

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là thắng cảnh cấp quốc gia năm 2008.

Được phát hiện vào đầu năm 2002, hang Khụ Thượng rất đẹp, nằm ở độ cao lưng chừng núi, cửa vào hang vừa 1 người đi, bước vào hang đầu tiên cảm giác mát lạnh đến rùng mình, vòm hang cao hơn 20m, có nhiều nhũ đá đẹp, tới hang thứ 2 du khách sẽ thấy như một tòa lâu đài lộng lẫy với nhũ đá nhiều hình thù như được trạm khắc tinh tế. Động 3 dài 15m, chỗ rộng nhất 7m, động 3 có rất nhiều mầm đá, cột đá, nhũ đá rủ xuống, nhô ra rất cuốn hút, tạo cho du khách cảm giác mãn nhãn. Hang Khụ Thượng là một danh thắng quốc gia đã được công nhận năm 2008 đang đón chờ du khách gần xa.

Điện thoại của người trông coi di tích: Hoàng Văn Hào: 01675151383

Nhu dep

 Trong hang có nhều nhũ đá rất đẹp

4. Động Đá Bạc (Động Tiên)

Địa chỉ: Xóm Điếm Tổng, xã Liên Sơn, huyện Lương Sơn

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là thắng cảnh cấp quốc gia năm 2000.

Cách Trung tâm huyện Lương Sơn 10km về phía Đông Nam, động Đá Bạc được người dân phát hiện năm 1990 khi đi lấy củi, cửa động nhỏ hẹp nhưng bên trong có rất nhiều nhũ đá đẹp với nhiều hình thù khác nhau đẹp huyền ảo, từ khi phát hiện đến nay động đã có hàng nghìn lượt du khách đến tham quan. Truyền thuyết kể rằng, “xưa kia, các nàng tiên ở thượng giới vì chán cảnh thần tiên nên rủ nhau xuống trần thế vãn cảnh, xem đời, cảnh đẹp dưới trần thế đã làm say mê các tiên nữ, các tiên nữ đã lạc vào Động Tiên, Động Tiên đẹp nguy nga đã giữ chân các tiên nữ nên các tiên nữ không về thượng giới nữa. Ngọc hoàng giận lắm cho đóng cửa trời không thèm đoái hoài đến thần Tiên hạ giới”. Tương truyền nơi đây rất thiêng, nhờ các chúa tiên nữ giỏi giang ở lại với trần gian giúp người dân địa phương tạo lập cuộc sống, bảo vệ mùa màng, cây cối tốt tươi, sinh con đẻ cái, dân chúng tôn vinh làm chúa bà. Ngày nay, người dân đã góp công góp của xây một ngôi đền gần cửa động để thờ bà chúa, hàng năm có hàng nghìn lượt du khách gần xa đến đền để cầu con cái, thành đạt và thưởng ngoạn vẻ đẹp của động Tiên.

Chủ nhang, người trông coi di tích: 0937.636.331 (bà Minh)

ảnh động đá bạc

 5. Làng nghề gỗ lũa, đá cảnh

Địa chỉ: Xóm Đoàn Kết, xã Lâm Sơn

Làng nghề được UBND tỉnh Hòa Bình công nhận năm 2017

Nghề gỗ lũa, đá cảnh của xóm Đoàn Kết, xã Lâm Sơn được hình thành từ năm 1994. Khởi điểm ban đầu có mấy hộ, tự chế tác bằng những nguyên liệu sẵn có tại địa phương; sau một thời gian làm, sản phẩm đẹp, phù hợp với nhu cầu của nhiều du khách, các hộ dân đã đầu tư thiết bị hiện đại để chế tác, các sản phẩm làm ra có mẫu đẹp, phong phú, có tính nghệ thuật cao, giá trị sản phẩm nâng cao được thị trường trong nước và nước ngoài ưu chuộng. Cho đến nay hộ dân làm nghề đã tăng lên hơn 50 hộ, làng có 6 nghệ nhân, 66 thợ kỹ thuật chế tác đá, gỗ lũa. Làng nghề được bao quanh bởi các dãy núi đá vôi, phía trước là sân golf Phượng Hoàng và rất nhiều biệt thự nhà vườn đẹp, phong cảnh hữu tình, rừng cây hoa lá đua nhau khoe sắc. Đây thực sự là một điểm tham quan, chụp ảnh lưu niệm đáng nhớ của du khách.

Trưởng làng nghề: Ông Đoàn Xuân Thành, SĐT: 0984 381 916

Làng nghề gỗ lũa

Làng nghề GL-ĐC

Khách thăm quan làng nghề

6. NHÀ SINH HOẠT CỘNG ĐỒNG XÓM SUỐI RÈ

Địa chỉ: Xóm Suối Rè, xã Cư Yên, huyện Lương Sơn

Nhà sinh hoạt cộng đồng xóm Suối Rè, xã Cư Yên mang lối kiến trúc độc đáo, nguyên vật liệu làm hoàn toàn bằng tranh, tre, nứa, lá, đá tự nhiên có sẵn tại địa phương. Qua 15 tháng thi công bởi bàn tay khéo léo và tài tình của người thợ, nơi đây không chỉ trở thành một điểm sinh hoạt văn hóa hàng ngày của người dân mà  còn là một điểm tham quan đầy thú vị cho du khách. Tác giả của thiết kế này là Kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào và nhóm cộng sự, công trình vừa đảm bảo về mặt phong thủy, tiện ích về công năng sử dụng lại thân thiện với môi trường văn hóa và cảnh quan thiên nhiên nơi đây. Với những giải pháp kiến trúc độc đáo, năm 2012, công trình kiến trúc nhà cộng đồng xóm Suối Rè đã giành được nhiều giải thưởng kiến trúc uy tín trên thế giới như: Giải thưởng Green Good Design 2012 của Mỹ; Giải International Architecture Awards (AIA) Mỹ; và tốp 7 giải thưởng Ecowan của tổ chức World Architecture News.

ảnh nhà sinh hoạt cộng đồng

ĐIỂM DU LỊCH TÂM LINH, DI TÍCH LỊCH SỬ

1. Hang Chổ

Địa chỉ: Xóm Hui, xã Cao Răm, huyện Lương Sơn

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích cấp quốc gia năm 2000.

Là di tích có giá trị khảo cổ học từ thời đại đồ đá, nằm trong dãy núi đá vôi có nhiều hang động đẹp; nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã khai quật và sưu tầm được hàng trăm hiện vật có giá trị. Hiện nay còn gần 100 hiện vật được lưu giữ tại Bảo tàng lịch sử Việt Nam. Hang Chổ là một hang đá cao hơn mặt ruộng 6,5m, hang có 2 cửa ngăn cách nhau, hang ăn sâu vào lòng núi 15m, nền hang có nhiều lớp ốc chổ do người xưa để lại. Hang Chổ được Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ VHTTDL) công nhận là di tích cấp quốc gia năm 2000 và sẽ là điểm dừng chân đầu tiên của du khách khi đến thăm quần thể di tích thuộc xã Cao Răm, huyện Lương Sơn.

Điện thoại của người trông coi di tích: Đinh Văn Biên: 01678306138

oc cho

2. Hang Núi Sáng

Địa chỉ: Xóm Sáng, xã Cao Răm, huyện Lương Sơn

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích cấp quốc gia năm 2000.

Nằm trong dãy núi cùng tên, Hang Núi Sáng nằm cùng trong hệ thống di tích rất có giá trị của xã Cao Răm gồm: Hang Chổ, Động Mãn Nguyện, Hang Núi Sáng, Động Khụ Thượng. Hang Núi Sáng được anh Bùi Văn Long (lúc đó 38 tuổi) phát hiện khi đi làm nương, thấy có dơi bay ra, anh tò mò lấy dây thừng trèo xuống hang và phát hiện phần trên của họp sọ mà anh đoán là của người cổ liền đem về báo cho chính quyền xã, huyện, tỉnh biết. Ngày 24/12/1997 hang được bảo tàng tỉnh Hòa Bình khai quật phát hiện hài cốt 3 cá thể dộng vật, qua nghiên cứu của Viện khảo cổ học Việt Nam, 2 bộ xương đó là di cốt của đười ươi, 1 bộ của loài vượn, đây là một phát hiện khảo cổ học đặc biệt quan trọng. Hang Núi sáng là một điểm tham quan khảo cổ học rất có giá trị mà du khách nên trải nghiệm.

Điện thoại của người trông coi di tích: Bạch Công Hùng; 0973895634

 

3. Đình Cời

Địa chỉ: Xóm Cời, xã Tân Vinh, huyện Lương Sơn

Đình Cời được UBND tỉnh Hòa Bình công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2013

Dưới thời phong kiến thực dân, xóm Cời từng là thủ phủ của dòng họ quan lang giàu có và quyền lực của tỉnh Mường - đó là dòng họ Đinh Công và lịch sử của Đình Cời gắn liền với một vị quan lang nổi tiếng đó là Đinh Công Thịnh - Người đã có công chủ trì xây dựng lại ngôi đình bề thế vào những năm đầu thế kỷ XX, lúc đó ông đang làm Chi Châu Lương Sơn. Hiện nay di tích còn giữ được 8 sắc phong cổ từ thời Nguyễn; căn cứ vào sắc phong cho thấy đình thờ Tản viên Sơn thánh và Đức Chúa bà cai quản rừng núi. Ngôi đình hiện nay còn lại 4 trụ cột là nghi môn của đình, 8 sắc phong hiện đang được lưu giữ tại gia đình ông Đinh Công Cường - chắt nội của ông Đinh Công Thịnh, cháu nội của ông Đinh Công Huy. Với giá trị to lớn về lịch sử và văn hóa, Đình Cời đã được UBND tỉnh Hòa Bình công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh vào tháng 8/2013. Đường đến di tích rất thuận lợi theo tuyến quốc lộ 6A, đến chợ Lương Sơn, huyện Lương Sơn thì rẽ trái 1,5km là đến. Ngôi đình đang rất cần sự chung tay góp sức của du khách để trùng tu xây dựng.

4. Di tích Tứ Đền

Địa chỉ: Thôn Yên Lịch, xã Long Sơn, huyện Lương Sơn

Tứ Đền được UBND tỉnh Hòa Bình công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2016.

Tứ Đền thờ Tản viên Sơn thánh, là vị thánh đứng đầu trong tứ bất tử của tín ngưỡng văn hóa dân gian Việt Nam và Thầy đồ Nguyễn Văn Học - là người gốc Hà Đông, rất thông minh, hay học và làm quan trấn giữ cửa Bắc thành Nhà Mạc thuộc xã Cao Thắng, huyện Lương Sơn ngày nay. Mặc dù 4 ngôi đền rất nhỏ và hẹp nhưng tương truyền Tứ Đền rất linh thiêng nên hàng năm có hàng nghìn lượt du khách đến đây để cầu thăng quan tiến chức, cầu học hành đỗ đạt. Đền được UBND tỉnh Hòa Bình công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh tháng 10/2016.

Tứ đền

Lễ đón bằng công nhận di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2016

5. Đền - Miếu Trung báo

Địa chỉ: Thôn Trung Báo, xã Cao Thắng, huyện Lương Sơn

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích cấp quốc gia năm 1997.

Nằm ở vùng Nam của huyện Lương Sơn, cách thủ đô Hà Nội 45 km về hướng Tây - Nam. Đền và Miếu Trung Báo được Bộ Văn hóa - Thông tin (Nay là Bộ VHTTDL) công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1997. Miếu được xây dựng trên thế mai rùa, cảnh quan đẹp, mặt sau ngôi Miếu là núi Hổ Phục và Long Lĩnh, ba mặt còn lại có dòng suối bao quanh, cây cổ thụ tỏa bóng mát. Đền được xây bề thế, khang trang hơn, cách Miếu khoảng 500m. Đền và Miếu thờ Tản viên sơn thánh, người có công bảo vệ cuộc sống bình yên cho  nhân dân. Ngôi Đền là nơi hội tụ những sinh hoạt văn hóa tinh thần của cư dân Việt - Mường Hòa Bình.

6. Đình và Miếu Bá Lam

Địa chỉ: Xóm Bá Lam 1, xã Cao Thắng, huyện Lương Sơn

Đình và Miếu Bá Lam 1 được UBND tỉnh Hòa Bình công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2009

Nằm ở vùng Nam của huyện Lương Sơn, cách thủ đô Hà Nội 45 km về hướng Tây - Nam. Khởi nguồn Đình Bá Lam được dựng lên để thờ thành hoàng làng là ông Nguyễn Văn Bản (Đinh Công Bản), còn Miếu được dựng lên để thờ hai bà Nguyễn Thị Chúc và Nguyễn Thị Huỳnh, họ đều là những người có công giúp nhân dân địa phương lập làng, dẹp loạn, khôi phục nghề truyền thống, xây dựng quê hương Bá Lam, khi họ mất nhân dân tôn thờ xây đình, lập miếu để thờ, từ khi khởi công xây dựng người dân đã lấy tên là Đình và Miếu Bá Lam. Ngày nay ngôi đình đã được trùng tu khang trang nhất nhì tỉnh Hòa Bình.

7. Đình Hàng Xã

Địa chỉ: Thôn Chợ Bến, xã Cao Thắng, huyện Lương Sơn

Đình Hàng Xã được UBND tỉnh Hòa Bình công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2018.

Đình cách huyện lỵ 38 km về phía Nam, cách ngã tư Chợ Bến khoảng 500m, Đình thờ Tam vị Tản viên sơn thánh, là vị thần Thành Hoàng làng, ngày nay, đình thờ thêm những người có công xây dựng Chợ Bến xưa. Qua thời gian ngôi đình bị xuống cấp, năm 2017 ngôi đình đã được người dân quyên góp trùng tu, tôn tạo xây dựng khang trang để đáp ứng nhu câu tín ngưỡng, tâm linh cho người dân trong vùng

8. Chùa Quất Lâm

Địa chỉ: Thôn Cố Thổ, xã Hòa Sơn, huyện Lương Sơn

Chùa Quất Lâm được UBND tỉnh Hòa Bình công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2014.

Chùa được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân pháp đây là địa điểm nuôi dấu cán bộ cách mạng, chính vì vậy khoảng năm 1953 - 1954 thực dân Pháp ném bom phá hủy hoàn toàn ngôi chùa, chúng lấy vật liệu của Chùa để xây dựng Bốt Khe Hàng, đồng thời bắt nhân dân trong vùng đi phu, đến năm 1987 nhân dân trong vùng quyên góp xây dựng lại ngôi chùa trên nền cũ xưa để làm nơi thờ tự, đến nay ngôi chùa đã được xây dựng thêm một số hạng mục để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng của nhân dân trong vùng. Đường đến Chùa Quất Lâm rất thuận lợi, cách tuyến đường Hồ Chí Minh (đoạn Sơn Tây - Xuân Mai) gần 1km.